Veer, de

Uit TitVen
Ga naar: navigatie, zoeken

Jan Aelderts de Veer

Jan Aelderts de Veer, zoon van Johan Aeldersz de Veer en Aeltgen Hendricksdr. Hij is gedoopt na 1597 in Culemborg?. Jan is begraven op 22.11.1662 in Dordrecht, Grote kerk, "Den 22 Januarie luijend over Hr Jan Alderse de veer koopman op de nieuw haven". Jan trouwde 09.05.1623 in Dordrecht met Maeijken Lensz Hermens van Elsloo, "Jan Alartsz de Veer kannecoper J g beytelschipper van Culemborch wonent in een beytelschip, Maeijken Lensz Hermansz dr van Bommel wonent in een maesschip in nieuwe have - getrout den 9 maij 1623".

  • Mogelijk is Jan, in tegenstelling tot zijn vrouw Maeijken, wél in de Grote Kerk begraven? Enigszins merkwaardig is dat, want in de Augustijnenkerk liggen ook vier kinderen van ene Jan de Veer begraven (1632, 1633, 1636, 1644). Of zou dat over een ándere Jan de Veer gaan? Hij komt nergens in het grafboek van de Augustijnenkerk voor.
  • Adressen: van ±1591 in Culemborg; vanaf 1625 Dordrecht; vanaf 1642 Nieuwe Haven, Dordrecht (Jan koopt een huis aan de Nieuwe Haven. Zo staat het bij van Loo. Het is zeer de vraag of dit klopt); vanaf 1652 Hoge Nieuwstraat (Jan krijgt een aanslag voor de 200e penning.)
  • Beroep: vanaf 1623 beytelschipper en kannecooper (Vanaf 1649 heeft hij een zaakwaarnemer in Keulen. J.van Loo (1984) vermeldt dat er akten en brieven uit Keulen worden genoemd over de periode 1645-1661 in: K. Göbels, Rheinisches Töpferhandwerk. Frechen 1971, p. 262-263.)
  • Bedrijfszaken: vanaf 07.05.1610, Jan koopt in Dordrecht een perceel grond op de Nieuwe Haven van de erven van Cornelis Joosten Doot waar hij later (tussen 1610 en 1621) een pakhuis op bouwt.
  • Nalatenschap: vanaf 1657, Jan is benoemd tot testamentair-voogd over de kinderen van Susanna Lens (het jongste zusje van zijn vrouw). Zoon Dirk neemt die taak van hem over.
  • Oud Rechterlijk archief: vanaf 14.02.1671, Maeijken Lens verkoopt pakhuis, erf, huisjes en loods op de Nieuwe Haven tot achter op de Hoge Nieuwstraat aan Matthijs Paradijs Cornelisz.(een eventuele familierlatie is nog niet duidelijk.) Matthijs woont dan al in het buurhuis (hij heeft dat gehuurd).
  • Weeskamer 15.11.1662: "johan aeldertsen de veer Extract uijt seecker testamentaire dispositie van wijlen johan aeldertsen de veer ende sijne achtergelatene wed.e Marija Laurens van Elsloo gepasseert voor mij onderget. Notaris ende seeckere getuijgen op den 15-e november xvitweentsestich. Kiesende en eligerende sij Testateuren malcanderen ende d’een den anderen tot vooght oft vooghdesse over haere minderjarige kinderen ende erfgen. etc verbiedende oock de testateuren dat eenigen staet ofte inventaris van haere achter te latene goederen gelevert ofte geexhibeert werden sal aende E. Heeren Weesmeesteren deser stede ofte andere plaetsen daer t sterfhuijs soude mogen vallen, alsoo sij testateuren soo int reguard van de eerst aflijvige als langstlevende d voor. E Heeren Weesm. uit haren boedel ende sterfhuijs verclaerden te excluderen ende uit te sluijten bij desen, behoudens nochtans d’eerwaerdicheijt der selver etc onderstont naar voorgaande collatie gedaen jegens tvoors. testamente is dit geextraheerde daer mede oock accorderende bevonden in Dordt den xxvi-en februarij 1663 lagerstont mij te oijrconden ende was onderteijckent a. van Neten Nots. pubcq. Accordeert met sijnen principale". [bron: Weeskamer 10.2]
  • Het valt op dat er in dit gezin als (oudste) zoon geen J(oh)an is geboren, vernoemd naar Jan’s vader.Of is hij alleen nog niet gevonden? Dan kan hij eventueel tussen Aeltken en Anna zijn geboren. Het zou kunnen gaan om "capitein Johan de Veer op de Hooge niewstraet" die in de begraafregisters van de Grote Kerk is ingeschreven op 25 juni 1667.
  • Oud Rechterlijk archief 14.02.1671: Maeijken Lens verkoopt pakhuis, erf, huisjes en loods op de Nieuwe Haven tot achter op de Hoge Nieuwstraat aan Matthijs Paradijs Cornelisz. Matthijs heeft het buurhuis dan al (het huis van Jan en Maeijken is gelegen tussen het huis van Matthijs en het huis van Joris Hovorst).

Kinderen van Jan en Maeijken:

  1. Maria, gedoopt omstreeks 1624, begraven op 24.07.1658 in Dordrecht, Augustijnenkerk grafnr.76. Maria bleef kinderloos, ze trouwde 24.08.1655 in Dordrecht met houtkoper Hendrick Francken, "Hendrick Francken hotcooper j.m. woondt in de wijnstraer ende Maria Aelderts de Veer j.d. woond op de Nieuwe Haven beijde van Dordregt". Hendrick is overleden na 1679, in het oud-rechterlijk archief van 1679 staat vermeld dat Hendrik Francken, echtgenoot van de inmiddels overleden Maria, door procureur Johan van der Hoop namens Dirk de Veer en Jean Godin, ter verantwoording wordt geroepen omdat hij geen gevolg heeft gegeven aan Maria’s testament, waarin bepaald was dat haar ouders (en als zij overleden zouden zijn, hun kinderen) alles zouden erven. Ze eisen alsnog hun deel van de boedel, inclusief winsten en rentes.
  2. Aeltken, gedoopt op 01.08.1625 in Dordrecht, en overleden na 1671. Aeltken trouwde 22.06.1649 in Dordrecht met Jan Francken, "Jan Francken houtkooper jm woonende in de wijnstraet’ Aeltje Aelders de Veer, jd woonende op de Nieuwe Haven beijde van Dordregt - sijn getrout den 22 junij 1649".
  3. Johan, geboren omstreeks 1627. Zijn dooppapieren zijn nog niet gevonden. Johan is begraven op 25.06.1667 in Dordrecht, "den 25 een groote baer op de Hoghe niewstraet voor Capt Johan de veer tweemael luijens / een blason van (..?..)". Hij was kapitein (Volgens het kaartsysteem van de dordtse beeldbank heeft Nicolaas Maes hem geportretteerd. Dit portret is nog niet gevonden.)
  4. Louwerens, gedoopt op 01-08-1629 in Dordrecht. Louwerens is overleden na 1671, minstens 42 jaar oud. Louwerens trouwde 20.08.1658 in Utrecht met Christina Couberge / Goesbergen, "Laurens Aelders de Veer coopman j.m. van Dordrecht wonende op de Nieuwe haven, en Christina van Goesbergen j.d. van Utregt en wonende aldaer. Bescheijdt gegeven op 20 Augustus 1658 tot Utregt te mogen trouen".
  5. Derick, gedoopt omstreeks 1630. Gezien het beroep van Dirk’s vader, kan hij "op ’t schip" geboren zijn. Dirk is begraven op 18.07.1709 in Dordrecht, Augustijnenkerk, grafnr.76, "De Heer Dirk Aldertse de Veer woondt op de Wollewevershaven". Dirk was koopman (Na het overlijden van zijn vader en diens begrafenis (22-11-1662 in de Grote Kerk) zou Dirk de zaak die zijn vader ooit was begonnen, hebben voortgezet). Dirk trouwde 1e keer op 13.01.1654 met Elisabeth Francken, "Dirck Allerdtsz de Veer koopman jm wonende op de Nieuwe Haven met Elisabeth francken jd woonende in de Wijnstraet beijde van Dordregt - sijn alhier getrout den 13 januar 1654". Elisabeth is begraven op 01.11.1654 in Dordrecht. Dirk trouwde voor de 2e keer in 1656 in Venlo met Christina Boener, dochter van Hermanus Boener en Catharina van Aerssen. Christina is begraven op 13.12.1715 in Dordrecht, Augustijnenkerk.
  6. Ghijsbert, gedoopt op 01.06.1632 in Dordrecht. Zie beneden!
  7. Anna, gedoopt omstreeks 1633. Anna is "onderweg" geboren en gedoopt, waar en wanneer, is niet duidelijk. Haar geboortejaar is dus een schatting, die wellicht, gezien haar huwelijk, naar boven moet worden bijgesteld. Anna is begraven op 16.09.1673 in Dordrecht, Augustijnenkerk grafnr.76, "Anna de Veer, vr v François Francken". Anna is in het kraambed van haar tweede kind gestorven. Anna trouwde 27.11.1670 in Dordrecht, Augustijnenkerk met François Francken, "Fransois Francken coopman j.m. van Steenbergen wonende bij de pelsebrug met Anna Aelders de Veer j.d. van Dordregt wonende op de Nieuw Haven. Sijn alhier getrout in A K op den 27. november 1670". François Francken hertrouwt Elisabeth Carnakel op 30.08.1676 en krijgt met haar nog negen kinderen.

Derick Alarts de Veer

Derick Alarts de Veer, koopman 1676-1703 en lid van het College van Veertig in Dordrecht 1678-1703 en woonde in Dordrecht; zoon van Jan Alardts Veer, de en Maijken Lensz Hermens van Elsloo. Was getrouwd met Christina Boener, ged. Venlo (RK) 05.01.1631 (get. Adamus van Lentholdt, Anthoneta Boener), overleden na 1683; Christina is overleden, 84 jaar oud en is begraven op 13.12.1715 in Dordrecht.

Christina staat in de impostboeken van de personele quotisatie (1716) nog vermeld als "de wed.e Dirck Aelders de Veer ontf. 18/11/1716 5:0:0". In de boeken van de impost op koffie, thee enz (1724) komt ze niet meer voor: daar staat "Erfgen. Dirk de Veer 4:0:0". In 1716 moet er "familiegeld" worden betaald, ook wel "personele quotisatie" genoemd. Hierin staat vermeld "de wed. Dirck Aelders de Veer ontf. 18/11/1716 5:0:0". Christina is dan al overleden; haar kinderen betalen de impost. Christina ging in ondertrouw, 24 of 25 jaar oud, in 1656 in Venlo met Dirk Aeldertsz de Veer, ongeveer 26 jaar oud. Dirk is een zoon van Jan Aelderts de Veer en Maeijken Lensz Hermens van Elsloo. Hij is gedoopt omstreeks 1630. Notitie bij de geboorte van Dirk: Volgens J.van Loo is Dirk een zoon van Jan Aelderts de Veer en Maeijken Lensz, hoewel niet in Dordrecht geboren. Gezien het beroep van Dirk’s vader, kan hij "op ’t schip" geboren zijn, waarna hij gedoopt is in de eerstvolgende plaats. Dat zou Culemborg kunnen zijn, de plaats waar zijn vader vandaan komt, maar daar ontbreken helaas veel DTB-registers.

Hij is vernoemd naar de opa van Maijke Lens, de vader van Mariken Dircks Rijcken. Daarom is hij vermoedelijk jonger dan zijn broer Louwerens, die vernoemd is naar Maijke’s vader. Dirk is overleden, ongeveer 79 jaar oud. Hij is begraven op 18.07.1709 in Dordrecht, Augustijnenkerk, graf 76?. Notitie bij overlijden van Dirk: "De Heer Dirk Aldertse de Veer woondt op de Wollewevershaven" (getekend J.V.Houling). Dirk is weduwnaar van Elisabeth Francken (ovl. 1654), met wie hij trouwde op 13.01.1654. Ze woonden tot 1654 vlakbij de Wijnbrug; vanaf 1659 in het Herenhuis, tussen Johan van Neurenberg, burgemeester van Dordrecht, en Johan de Witt, oud-schepen van Dordrecht. De "Heerenstraat", ook wel Drappierskade genoemd, zou de tegenwoordige Wolwevershaven zijn. [bron: boek: Beschrijvinghe der Stadt Dordrecht (1697)/ achter de Blauwpoort nr 20, sept 2007.].

  • Beroepen: vanaf 1655 koopman (Na het overlijden van zijn vader en diens begrafenis (22-11-1662 in de Grote Kerk) zou Dirk de zaak die zijn vader ooit was begonnen, hebben voortgezet.); van na 1675 plaatshouder van de Schutmeesters van de Klovenier. (Waarschijnlijk is dit een "nevenfunctie", hem verleend als notabele.); van 1678 tot 1703 lid van het College van Veertig in Dordrecht; van ±1691 vader Armenhuis (Op 26 mei 1691 verkopen Johan van Slingelant, rentmeester en Dirck de Veer Aeldertsz, vader Armenhuis, een 3/8 deel van een pand op de Nieuwstraat (aan Huybert de Bruyn, metselaar voor f 900,-).)
  • Bedrijfszaken: Op 18 augustus 1654 koopt Dirk van de erven van Gerrit Jansz Vogel, meester scheepstimmerman, onroerend goed aan de Hoge Nieuwstraat en de Nieuwe Haven. Het ligt direct naast het erf van zijn vader. Dirk verkoopt het erf (met loods) aan de Hoge Nieuwstraat 4-6 op 02.05.1659 aan Johannes Weijers. Het erf daarachter (Nieuwe Haven), met de scheepswerf en twee huisjes die samen drie woninkjes bevatten, verkoopt hij op 18.01.1661 aan Balthasar Latour.
  • Impost: In 1716 wordt de verponding van de huizen aangepast; hij staat vermeld "op de Drappiers Cade - Dirk de Veer heeft een huijs verhoogt met 3:10:0". Het is zéker de goede Dirk (dus niet de man van Aagje Joris) want direct ervoor wordt zijn buurman genoemd: Johan de Witt. Vanaf 18.11.1716, de erfgenamen van Dirk de Veer ("de Wed Dirk Aelders de Veer") op "de Haven" worden aangeslagen voor koffie en thee.
  • Nalatenschap: vanaf 1672, Dirk wordt benoemd tot testamentair-voogd over de kinderen van Helena en Susanna Lens (zusjes van zijn moeder); vanaf 1679, Dirk en Jean Godin laten, als erfgenamen van Jan Aelderts de Veer en Maeijken Lensz, die op hun beurt erfgenamen zijn van Maria de Veer - Jan’s zus -, een akte opmaken contra Hendrick Francken, Maria’s weduwnaar:

"Comp. Dirck Aelderts de veer uijt den veertigh deser Stede en franchois francken als last ende procuratie hebbende, van Sr. Jan Godijn coopman tot amsterdam, als executeurs van testamente van sal.er Maria Lens, wed.e en boedelhoutster van Sal.er Jan Alert de Veer in sijn leven coopman binnen deser stede, als Erfgenamen ab intestato van Sal.er Maria Alerts de Veer, in die qualitd. Eijsers Contar Sr. Hendrick francken uijt de veertigh en mede coopman binnen deser stede, als in huwelijck gehadt hebbende voor. Maria alderts de Veer, in die qualiteijt ged. Johan van Hoop, als procur. Van den eijsers funderende dess. Eijsch ende naertenemen conclusie, dese seggen ende is waer, dat de voors. maria alerts de veer in de jaeren xv55 in huwelijck getreden sijnde met den ged. in desen , naderhant in den jaere xv58 deser werelt sonder kinderen is komen te overlijden naerlatende alsoo tot desselfs eenige Erfgenamen ab intestato haere voors. ouders, daervan de eijsers sijn kinderen en erfgenamen, ende executeurs van den selver testamente, ende sulx tot de erfenis ende be"(..?..)"van haer voors. Suster uijt hoofde voors. gerechticht, ende aff dienvolgende den ged. al verlangen, wel behoort hadden naer t afsterven van sijn voors. huijsvrouw, te leveren behoorlijcke staet ende inventaris van desselfs naer gelatene goederen, ofte boedel ende daer uijt aan de eijsers te laeten volgens haere gerechte hereditaire portie soo is hij nochtans onaengesien seer veele min nelijcke interpellaties tot dien eijnde gedaen, tot noch toe daervan geblecens weijgerich ende in gebreecke, soo dat de eijsers tot haer leetwesen genootsaeckt sijn geworden den wech van justitie in te gaen; ende omme de voors. redenen en andere in tijdt en wijlen (ist noodt) naerder te deduceren, door haeren voors. procureur te concluderen, dat de ged. sal worden gecondemneert in qualitd. voornt. tw leveren behoorlijcken staet ende inventaris met eede gesterckt van den boedel en naergelatene goederen, bij de voors. Maria Alerts de veer metter doot ontruimight ende naergelaten, ende soodanich hij ged. die met de selvigen int gemeen heeft beseten, tenminste bij provisie te leveren den voors. inventaris en staet van goederen, ende tselve gedaen sijnde aen de eijsers uijt te keren, over te leveren ofte te laeten volgen haer gerechte hereditaire portie, met den interesten, baten ende proffijtten van dien, die hij ged. Daer van heeft genoten, ofte hadde konnen genieten, zedert het over lijden van sijne voors. huijsvrouw, tot de volle en effectuele betaling toe, gereckent de selve interest jegens den eijsers (?) alles mede ten minste bij provisie maeckende in "(onleesbaar gekriebel) "off contradictie mede eijsen van costen schade ende interesten, ofte tot andere etc". Met dank aan Jet Weijtenburg. [bron: oud-rechterlijke archieven Dordrecht toeg. 9, nr 445 folio 95vs (binnenrollen)]

info Marijke Kuiper - augustus 2011

Diversen

Jan de Veer, schipper van Venlo, trouwt 24.11.1646 in Grave met Anneken Cornelissen, wed. Jan Claessen, "in syn leven varend op de Grave".

  • Jan de Veer uit Culemborg, vermeld in het tolboek van Nijmegen 1565.
  • In 1597 is Meus Willemsz geld schuldig aan Jan van Mechelen en Jan de Veer aan de Vaert, ' genaemt Vreeswijk'
  • Thijs de Veer, Emmerikse kaagschipper in het tolboek van Nijmegen in 1603.

Bron: T. Marseille, Varen op de grote rivieren rond 1580, p. 147, 182 en 138.


Maasschippers